آموزش الکترونیکی چیست؟

آموزش الکترونیکی ابزاری برای ارسال اطلاعات، ارتباطات، تحصیلات و آموزش از طریق آنلاین میباشد. آموزش الکترونیکی به شما یک سری ابزار جدید میدهد که به کمک آن میتوان تواناییهای روشهای یادگیری سنتی مانند تجربه های کلاسهای درسی، کتابهای درسی، سی دی و روشهای سنتی آموزش با کامپیوتر را افزایش داد. روشهای آموزشی دنیای قدیم، پاسخگوی نیازهای آموزشی دنیای جدید نمیباشد. به این منظور، آموزش الکترونیکی ابزار جدیدی را برای دنیای آموزشی رقابتی جدید ارائه میدهد. آموزش الکترونیکی جایگزین کلاسهای آموزشی نمیشود، ولی مکمل آن است و از مزایای تکنولوژی انتقال اطلاعات، برای یاد گیری، استفاده میکند. با آموزش الکترونیکی میتوان قابلیت یادگیری متقاضیان را بالا برد، و به همین صورت هم اساتید سیستم آموزشی مخصوص اساتید را دارند. قدرت یادگیری و حافظه افراد با توجه به محتوی مطالب آموزشی و ابزار ارسال اطلاعات متفاوت است. هر چقدر محتویات آموزشی و ابزار ارسال اطلاعات با نوع و نحوه یادگیری افراد شبیه تر و یکسانتر باشد، قدرت یادگیری افراد بالاتر میرود و در نتیجه نتایج بهتری حاصل میشود. سیستمای آموزشی از شبکه های کامپیوتری استفاده میکنند تا امکان آسان سازی ارسال اطلاعات، ایجاد ارتباط دو طرفه، آموزش به صورت گسترده و آموزش از راه دور، دوره های تمرین به کمک کامپیوتر، دوره های تمرین به کمک اینترنت چه به صورت همزمان و چه به صورت غیر همزمان، توسط اساتید یا کامپوترها یا ترکیبی از این دو را ایجاد کنند. آموزش اینترتی میتواند از طیف وسیعی از تکنولوژی ها و رسانه ها استفاده کند. این تکنولوژیها را میتوان به ارسال اطلاعات رسانه ها و ابزارهای ارتباط دو طرفه دسته بندی کرد. همچنین بسیار مهم است متوجه باشیم که هر یادگیرنده به طور معمول با تکنولوژیهای مورد انتخاب و نظر خود، بیشترین بازده یادگیری و نتیجه را خواهد داشت. چکیده  امروزه مدیریت دانش در سیستمهای اطلاع رسانی کامپیوتری بصورت قابل ملاحظه ای مورد توجه قرار گرفته است. سازماندهی و مدیریت دانش و بدنبال آن مدیریت اطلاعات یک نقش اساسی و موفق را در انتقال دانش فردی به دانش سازمانی ایفا می کنند. همچنین مدیریت اطلاعات و منابع آموزشی در محیط آموزش (یادگیری) الکترونیکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. از آنجایی که سیستمهای یادگیری الکترونیکی مقدار زیادی از اطلاعات را نگهداری می کنند، ایجاد اینچنین محیطهایی بایستی به گونه ای انجام شود که که کاربران بتوانند از اطلاعات موجود استفاده مفید و مؤثری داشته باشند. یکی از پارامتر های موفق در مدیریت محتوای آموزشی در محیط الکترونیکی استفاده از متا دیتا می باشد. در واقع در نگارش چنین محیطهایی متا دیتا نقش موفقی را به خود اختصاص داده است. مقاله حاضر مروری بوده و هدف از ارائه آن دادن تعریفی از آموزش الکترونیکی، بیان تاریخچه مختصری از آموزش الکترونیکی در جهان وایران، تبیین مفهوم متادیتا (فراداده یا ابرداده)، بیان چگونگی استفاده از متادیتا در محیط آموزش الکترونیکی و ارائه نکاتی در خصوص طراحی متادیتا در یک سیستم آموزشی الکترونیکی، می باشد. همچنین به معرفی استاندارد  Dublin Core  در ایجاد متادیتا می پردازد. کلید واژه ها: متادیتا- فراداده-ابرداده- آموزش الکترونیکی-یادگیری الکترونیکی- مدیریت دانش- مدیریت اطلاعات- منابع اطلاع رسانی   مقدمه پیشرفت روزافزون فناوری اطلاعات باعث تغییرات بسیاری در زمینه آموزش ویادگیری در سطح مراکز آموزشی دنیا گردیده است و با ظهور تکنولوژیهای نوین و ایجاد مراکز آموزشی مجازی، آموزش و یادگیری الکترونیکی جای خود را در این مراکز باز کرده است. چرا که عواملی چون کاهش هزینه آموزش، سهولت حضور در کلاس های آن لاین، تنوع دروس، زمان انتخاب دروس، کاهش هزینه رفت وآمد، وانعطاف پذیری زیاد آموزش الکترونیکی در گسترش این تکنولوژی موثر بوده اند . از طرفی استقبال دانشجویان از این شیوه نوین آموزشی در گسترش آن بی تأثیر نبوده است چرا که یادگیری الکترونیکی با توانش بالا برای آموزش کارآمد و موثر قادر است که دانش مورد نیاز را در هر محل و در سریعترین زمان ارائه نماید.   آموزش الکترونیکی در ایران صنعتی نوپا در زمینه تکنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما لازم است تا مراکز و مؤسسات آموزشی ایران به ویژه دانشگاه ها با استفاده ازالگویی مناسب با ساختار آموزشی وفرهنگی کشور، در زمینه طرح محیطهای آموزشی مجازی بر اساس استانداردهای بین المللی همت گمارند.  یکی از تکنیکهای مورد استفاده در آموزش مجازی در محیط آنلاین یا اینترنت استفاده از متادیتا یا فراداده می باشد که ایجاد متادیتا های مناسب بر اساس استانداردهای بین المللی ازاهمیت ویژه ای (خصوصا جهت پیوند به مراکز آموزشی دنیا) برخوردار است. آموزش الکترونیکی آموزش الکترونیکی استفاده از ابزارهای تکنولوژیکی مختلف مبتنی بر وب یا توزیع شده برای مقاصد آموزشی است. نامهای دیگری مانند آموزش از راه دور (Distance Learning)، آموزش برروی خط (Online Learning)، سیستم مدیریت آموزشی، سیستم مدیریت دروس و غیره هر یک به تنهایی جنبه های مختلفی از آموزش الکترونیکی را شامل می شوند.1 تاریخچه آموزش الکترونیکی در جهان  آموزش غیرحضوری، باآموزش مکاتبه ای در دهه اول سال 1700 میلادی آغاز شده است. هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از جمله در ایران از این شیوه آموزشی برای تحصیل و یادگیری، استفاده می شود.2 آموزش مکاتبه ای که با نامه نگاری توسط مدرسه یا مؤسسه های واجد شریط اداره می شد و بین دانشجویان و استادان از طریق نامه نگاری ارتباط برقرار می گردید، مورد توجه دانشجویان  و دانش آموزان بود. همزمان با ایالت متحده آمریکا که در زمینه آموزش از راه دور فعالیت داشت،  کشورهای اروپایی دوره های آموزشی را قبل از سال 1840 به صورت جزوه های خلاصه شده آغاز کرده بودند. اولین دوره آموزشی از راه دور دانشگاهی که در سال 1892 تأسیس شد،  متکی بر اداره پست اداره می شد. روشهای بهره گیری از آموزش غیرحضوری مبتنی بر فناوری به اوایل دهه 1900 میلادی باز می گردد. در اواسط قرن بیستم برنامه های آموزشی متنوعی نیز وجود داشت و مجوزاولین رادیوی آموزشی دانشگاهی در سال 1921 صادر شد، که اولین پایه شکل گیری آموزش الکترونیکی محسوب می گردد. در سال 1960با تکامل و پیشرفت رسانه ها، تکنولوژی آموزش از راه دور نیز دچار تغییرشد و به جای تکیه بر سیستم پستی ، دانشگاه ها با استفاده ترکیبی از ابزار چند رسانه ای مالتی مدیا، جهت پشتیبانی آموزشی از دانشجویان ثبت نام می نمودند به نحوی که علاوه بر انگلستان و آمریکا در سایر کشور های اروپایی و آسیایی مؤسسات آموزش الکترونیکی توسعه یافت. امروزه آموزش (یادگیری) الکترونیکی مبتنی بر استفاده ازتکنولوژیهای جدید، ابزاری است برای انتقال دانش روز که می تواند انواع تخصص و مهارت در رشته های متفاوت را در اختیار دانش پژوهان قرار دهد. ‌در واقع" آموزش‌ الکترونیکی‌ ثابت‌ کرده‌ است‌ که‌ 20 تا 25 درصد یادگیری‌ را نسبت‌ به‌ کلاسهای‌ درس‌ سنتی‌ افزایش‌ می‌دهد".3 تاریخچه آموزش الکترونیکی در ایران  تاریخچه آموزش الکترونیکی در ایران به زمان بهره گیری از ابزارهای کمک آموزشی سمعی - بصری شامل نمایش اسلاید و فیلم های آموزشی در کلاس درس باز می گردد. پس از آن تلویزیون به عنوان یک رسانه آموزشی مورد توجه قرار گرفته است و تلویزیون آموزشی ملی ایران رسماً به امر آموزش همگانی از طریق این رسانه در سراسر کشور پرداخت. آموزش از راه دور در کشورمان به جز تجربه کوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پیام نور مبتنی بر استفاده از شیوه ارتباط از راه دور، دارای سابقه طولانی ای نیست. در پایان دهه هفتاد آموزش مجازی در دستور کار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه های تحت این عنوان آغاز شد. در سال 1380 سایت آموزش مجازی دانشگاه تهران با ارائه نه درس برای دانشجویان روزانه دانشگاه راه اندازی شد و از نیم سال اول تحصیلی همان سال، آن بهره برداری شد.  در همان سال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از تأسیس دانشگاه اینترنتی خبر داد که تحت نظر آن وزارت، ولی به صورت مؤسسه غیر انتفاعی نوع اول در سراسر کشور خدمات آموزشی  ارائه خواهد داد به دنبال آن تعدادی از دانشگاه ها اعلام کردند که راه اندازی آموزش الکترونیکی را جزو برنامه های خود قرار داده اند و در حال حاضر تعدادی از آنها دروسی را به صورت تک درس برای دانشجویان حضوری خود ارائه کرده اند. اندکی بعد از اقدام دانشگاه ها در استفاده از روش آموزش الکترونیکی ، آموزش وپرورش که بزرگترین بخش آموزشی کشور است، فعالیت هایی را در این زمینه شروع کرد و در حال حاضر تعدادی مؤسسه خصوصی نیز از روش آموزش الکترونیکی بهره مند هستند آموزش الکترونیکی چیست؟   آموزش الکترونیکی همان استفاده از اینترنت برای یادگیری است که از ارتباط اینترنتی و (مرورگر وب )Web browser در هر زمان یا مکانی میتوان به این مقصود دست یافت. آموزش الکترونیکی نوع جدیدی از آموزش است که در آن نیازی به حضور دانشجویان در کلاس های برنامه ریزی شده نیست. در واقع یک محیط آموزشی مجازی در شبکه است. موضوعهای درسی چنان طراحی شده اند که دانشجویان را به بهترین وجه راهنمایی کنند چون آنها در کلاسهای درس شرکت نداشته و از حضور استادان بهره نمی برند. در هر صورت می توانید از طریق (پست الکترونیک ) email و سایر امکانات شبکه از یکدیگر سؤال بپرسید. این بدین معنی است که در هر مکان و هر زمانی که مایل باشید می توانید به مطاله دروس خود بپردازید,و در خانه یا اداره فرصت کافی نیز در اختیار خواهید داشت یعنی اگر دفعه اول کاملأ متوجه نکات مشکل درسی نشدید,می توانید چندین بار آنرا مرور کنید. 2-چرا از طریق آموزش الکترونیکی یاد بگیریم؟ این روش دانشجویان را تشویق می کند تا از خود خلاقیت و کنجکاوی بیشتری نشان بدهند. در ضمن یاد می گیرند که چگونه به تکنولوژیهای جدید ، سریع دست یابند ودانشجویان این انعطاف پذیری را دارند که به یادداشتهای دروس دسترسی داشته ودر مباحثات اتاقهای گفتگو و چت شرکت داشته باشندواین امکان را دارند تا در هر زمانی که برایشان مناسب است با مدیر سایت آموزش دهنده ( Facilitator) ارتباط برقرار کنند. انعطاف پذیری این نوع آموزش برای افرادی که به دلیل تعهدات شغلی یا شخصی قادر به شرکت کردن در یک کلاس رسمی نیستند, محیط آموزشی مناسبی را فراهم می آورد.مثلا برای کسانی که در ساعات متغیر کار می کنند یا اشخاصی که به دلیل استراحت در منزل شانس حضور در دانشگاه را ندارند در حالیکه دیگران در همان زمان در کلاسها شرکت می کنند. این روش انتخاب خوبی برای اشخاصی است که چه از نظر مخارج و یا وقت برای ادامه تحصیل امکان سفر به خارج از کشور را ندارند. 3-بین برنامه های ارائه شده بصورت online و کلاس درس چه تفاوتی وجود دارد؟ برنامه ها در هر دو یکسان هستند با این تفاوت که نحوه ارائه آنها متفاوت است. در روش online همه چیز از طریق شبکه هدایت می شود که شامل حضوردر کلاسهای گفتگوی اینترنتی (Web chat) و دسترسی به یادداشتهای نمونه و حتی ارتباط زنده با مدیرسایت آموزش دهنده ( Facilitator online ) می باشد. آموزش الکترونیکی برای چه کسی است؟ آموزش الکترونیکی عملا برای همه است. شما می توانید کارمندی حرفه ای باشید که می خواهد مهارت های(فناوری اطلاعات ) IT خود را به صورت امروزی در بیاورید یا دانشجویی که در صدد کسب تحصیلات عالیه است. یا فرد بیکاری که دوست دارددر خانه و با سرعت یادگیری خود، به مطالعه و آموختن بپردازد. هر فردی می تواند برای ارضای نیازهای آموزشی خود از اینترنت بهره ببرد. 5-چگونه می توان از آموزش الکترونیکی بهره مند شد؟ آموزش الکترونیکی راه حل آموزشی مؤثر , سهل الوصول و دارای کیفیت بالا است. می توانید از حضور درکلاسهایی که مطابق برنامه ریزی شخصی یا شغلی تان است لذت ببرید.خواه هدف شما پیشرفت شغلی, غنای فردی و یا کسب مدرک اعتباری قابل انتقال باشد. رشته های online بلا استثنا قابل دسترسی هستند, منبعی قابل اطمینان که اطلاعات و همان دستورالعمل ها و دروسی که خواستار آن بوده اید با کیفیت بالا به شما عرضه می کند, بدون وجود دائمی موانعی که همه ما را از دست یافتن به فرصتهایمان محروم می کند. در ضمن هر برنامه آموزشی را می توان ذخیره کرد و برای دانشجویان فرستاد تا از آن برای سنجش خود استفاده کنند. به عبارت دیگر, این روش که در آن یادگیرنده مورد توجه است, این امکان را به دانشجویان می دهد تا به تجربه یادگیری خود بپردازد زیرا با توجه به نیازهای او, آنرا پویا و شخصی می سازد. مهمترین فوائد آموزش الکترونیکی یامطالعه online عبارت است از: - دیگر نیازی به صرف وقت و حضور در کلاس های درس نیست. - می توانید از طریق شبکه ارتباطی با دانشجویان و مدرسان تمام دنیا ارتباط برقرار کرده و به بحث و گفتگو بپردازید. - مزیت برخورداری از یک روش مطالعه انعطاف پذیر که مطابق نیازهای شماست را خواهید داشت. - سرعت مطالعه در دست دانشجو است و می توانید عنوانها را مرور کرده و در هر خط, سرعت خواندن آن را با توجه به درک و فهم خود بالا ببرید. - اطلاعات ضروری در مورد پیشرفت آموزشی برای سنجش و ارزیابی شخصی، به سرعت ارائه می شود. - مانند کلاسهای درس شما هم از همان برنامه های آموزشی, دروس مرجع و راهنمایی های درسی و شناخت برخوردار می شوید. - در مطالعه از طریق online با غنای آموزش گروهی مواجه می شوید. - مطالعه از طریق online شما را تشویق می کند تا کنجکاوی و ابتکار بیشتری به کار ببرید و امکان دسترسی به تکنولوژیهای جدید را افزایش داده و با استفاده از فناوری رایانه ، اطلاعات شما را به روز نگه می دارد. - در پایان هر ترم فرم ارزیابی online اطلاعات ضروری و لازم درباره برنامه را به شما منتقل می کند. در آموزش الکترونیکی, از موارد درسی online که در ارتباط با بحث و گفتگو, اتاقهای chat (گفتگو) همزمان و email و مدارک مربوط به رشته ها که قابل download کردن است ، برخوردار می شوید. این روش تجربه یادگیری موفقی را برای شما بوجود می آورد. زمانی که برنامه خود را از طریق شبکه دریافت می کنید این اجازه را خواهید داشت تا یکی یکی و بدون یک برنامه زمانی ثابت و یا کلاس درس, به فعالیت بپردازید. می توانید با کنترل کامل, از موارد درسی موجود با هر سرعتی که مایلید , سریع یا کند, استفاده کنید. پس می توانید هر عنوانی را هر اندازه که دوست دارید مرور کنید و یا از عناوینی که با آنها قبلا آشنا شده اید, به سرعت بگذرید. برای هر برنامه موجود, یک مدیر سایت آموزشی online که در آن موضوع مهارت دارد, انتخاب می شود. او مانند یک مدرس در کلاس درس است که فرآیند یادگیری یک برنامه هفتگی شما را راهنمایی می کند. و از طریق جلسات منظمchat با شما و دانشجویان دیگر ارتباط برقرارکرده و به تمام سوالهایی که اتاق بحث و گفتگو فرستاده شده, پاسخ می دهد. این پیغامها در اتاقchat ثبت می شوند تا اگر خواستید دوباره به مرور آنها بپردازید. دانشجویان علاوه بر متخصصان آکادمیک online می توانند از امکانات offline هم بهره ببرند. تیم های متشکل از افراد حرفه ای که وقت خود را صرف ایجاد یک تجربه یادگیری برای شما کرده اند, امکانات chat و مرور امتحانات online را مانند سرویس خدمات به مشتری , به شما پیشنهاد می کنند. چه چیزی باعث موفقیت یک دانشجویonline می شود؟ 10-1) از کنفرانس های online حداکثر استفاده را ببرید. بسیار مهم است که نهایت تلاش خود را به کار ببرید تا احساس تنهایی نکنید. مشارکت در کنفرانس های online به شما راه دسترسی به سایر دانشجویان که رشته مشابه را در همان زمان می گذرانند، می دهد. 10-2) مشارکت داشته باشید! اگر به تنهایی و یا در گروه کار می کنید، نظرات و پیشنهادات خود را درباره موضوعی که به مطالعه آن مشغولید، ارائه دهید. نظرات هم کلاسی های خود را نیز بررسی کنید. راهنمای شما منبع اطلاعات شما نیست. می توانید از همسالان خود یاد بگیرید همانطور که آنها از شما یاد می گیرند. 10-3) برنامه های درسی و خودتان را جدی بگیرید. سعی کنید از حمایت همکاران, خانواده و دوستان خود بهره مند شوید. این سیستم حمایتی به شما کمک شایانی می کند زیرا مواقعی وجود دارد که شما مجبورید ساعتها در روزهای تعطیل یا شبها پای کامپیوتر خود بنشینید. سپس شما افرادی را با خود خواهید داشت که به آنچه که سعی دارید دست یابید، احترام میگذارند و آنرا درک می کنند. 10-4) مطمئن شوید که مکانی اختصاصی برای مطالعه دارید. بسار مهم است که در فضایی آرام و در آرامش به کار بپردازید. 10-5) ( طرفدار واقعی distance Learning )یادگیری از راه دور باشید. با هر کسی که حاضر به شنیدن باشد درباره این روش به بحث بپردازید. زیرا در هنگام بحث درباره ارزش آموزش online، شایستگی آنرا در نزد خود نیز تقویت می کنید. -6) هر چند وقت یکبار به رشته خود log on شوید: زمانی که به سیستم کنفرانس online وارد می شوید، مشتاق هستید تا ببینید چه کسی برای شما پیغام گذاشته است و یا اطلاعات مدرس یا هم کلاسان خود را بخوانید. در ضمن کنجکاوید بدانید چه کسی برای شما مطلب جدیدی فرستاده تا آنرا بررسی کنید. اگر برای مدت طولانی با گروه بحث در ارتباط نباشید , از دیگران عقب می افتید و سخت به آنها خواهید رسید. (10-7) از بی نشان بودن خود سود ببرید. غیر از مواقعی که از Video Conferencing استفاده می کنید، دیگر کسی نمی تواند چهره شما را ببیند. دیگر نباید از بابت دانشجویانی که از شما سریعتر صحبت می کنند نگران باشید چون شما می توانید به اندازه ای که نیاز دارید وقت صرف کنید تا درباره نظرات خود فکر کنید و قبل از ارسال پیشنهادات خود به کلاستان، پاسخ مناسب را بیابید. (10-8) مؤدب و محترم باشید. فقط به این خاطر که بی نام هستید نباید به خود اجازه دهید که محیط آموزشی را ترک نمائید زیرا شما با مردم واقعی در ارتباط هستید که در طرف دیگر مودم شما هستند راهنما و هم کلاسیهایتان در یک محیط مثبت online به شما بها می دهند پس کار شما نیز ارزش بالاتری پیدا می کند. (10-9) اگر مشکل پیدا کردید اطلاع دهید: از آنجائیکه مدیر سایت آموزشی قادر به دیدن شما نیست، باید پیشنهادات و درخواستهای واضحی بدهید. اگر مشکلات تکنیکی دارید یا در فهم چیزی در ارتباط با رشته, با مسئله ای مواجه شدید باید آنها را بیان کنید و گرنه مدیر سایت آموزشی از آنها مطلع نخواهد شد. همچنین اگر یکی از مفاهیم را متوجه نمی شوید این شانس را دارید که چند نفر دیگر هم همان سؤال را مطرح می کنند. با پیشنهاد دادن ، به یکدیگر کمک می کنید و اطلاعاتتان درباره هر موضوع را تقویت می کنید. (10-10) آنچه را که فرا می گیرید به کار ببرید: به محض اینکه چیزی را یاد گرفتید آنرا به کار ببرید و تمرین کنید زیرا این کار به شما کمک می کند تا آنرا سریعتر به یاد بیاورید و سعی کنید بین آنچه که یاد می گیرید و آنچه که در کار خود انجام داده و یا انجام خواهید داد، ارتباط برقرار کنید. در نظراتی که درباره جهان واقعی هستند،و به موضوع مورد مطالعه مربوط می باشد مشارکت کنید و آنچه را که یاد می گیرید به همکلاسیهایتان که از تجارب شما بهره می برند دیدی با ارزش می بخشد اهمیت آموزش الکترونیک در جامعه دانایی‌محور "آموزش الکترونیک"، واژه‌ای است که در دهه اخیر به‌مراتب مورد استفاده قرار گرفته است و امروزه به‌طور محسوسی در رسانه‌ها با آن برخورد می‌کنید. بسیاری از دانشگاه‌ها، مراکز علمی و موسسات آموزشی دوره‌های آموزشی خود را به‌صورت الکترونیکی برگزار می‌کنند. آموزش آنلاین، آموزش مجازی و در بعضی مواقع آموزش از راه دور نیز از دیگر واژگانی هستند که در کنار "آموزش الکترونیک" دیده می‌شوند. آموزش الکترونیک یکی از روش‌های یادگیری با استفاده از رسانه‌های الکترونیکی است که از طریق یک محیط انتقال اطلاعات مانند شبکه‌های کامپیوتری قابل پیاده‌سازی است. در ابتدا آموزش الکترونیک تنها برای گروه خاصی از افراد در نظر گرفته شده بود، به‌عنوان مثال افرادی که به‌دلیل ناتوانی‌های جسمی قادر نبودند در کلاس‌های درس سنتی شرکت کنند و یا کسانی‌که محدودیت‌های جغرافیایی مانع تحصیل آن‌ها در مراکز تحصیلی دلخواهشان می‌شد و یا آن‌هایی که زمان لازم و کافی جهت شرکت در کلاس‌های درس را به‌دلیل تعهدات و مسؤولیت‌های خانوادگی و شغلی نداشتند، ولی درحال حاضر با افزایش تعداد دانشجویان، تمایل به تحصیلات عالیه و هزینه‌های بالای تحصیلی بسیاری به این متد یادگیری روی آورده‌اند. مزایای این روش آموزشی، باعث شده تا دانشجویان، دانشگا‌ه‌ها و سایر مراکز آموزشی به‌سمت تطبیق و استفاده از آن پیش روند. به چند مزیت مختلف سیستم آموزشی الکترونیک در زیر اشاره می‌کنیم: - در آموزش الکترونیکی محدودیت جغرافیایی وجود ندارد. دانشجویان در هر کجا که باشند این امکان را دارند که از امکانات تحصیلی استفاده کنند. - در این روش نیازی به رفت‌وآمد دانشجویان و استاد نیست و این خود در کاهش هزینه‌ها و استفاده از زمان موثر است. - در آموزش مجازی زمان نقش مستقلی دارد و دانشجویان در هر زمانی که برایشان مناسب باشد می‌توانند به آموزش بپردازند، در مباحث پژوهشی شرکت کنند و با استادان و همکلاسی‌های خود در اتاق‌های گفتمان به گفت‌وگو بپردازند. - در آموزش مجازی معلمان و استادان جهت پاسخ‌گویی مناسب به دانشجویان زمان بیشتری نسبت به کلاس‌های درس به روش سنتی دارند که در آن‌ها پاسخ به سؤالات، به‌صورت رودررو و آنی انجام می‌گیرد که ممکن است پاسخ بهینه‌ای برای برخی سؤالات دانشجویان نباشد. - نتایج و گزارش‌های مختلف نشان داده که نسبت به روش سنتی، در آموزش الکترونیک، دانشجویان و استادان بیشتر با یکدیگر در تعامل هستند. (با روش گفت‌وگو و نامه‌نگاری الکترونیکی) - با توجه به گستردگی منابع در آموزش الکترونیک، روش‌های مختلف و آسانی جهت یادگیری برای دانشجویان وجود دارد که با توجه به توانایی‌های خود قادر به انتخاب هر کدام از روش‌ها خواهند بود. - این سبک آموزش در دانشجویان نوعی خودآگاهی و اعتماد به‌نفس ایجاد می‌کند که باعث تقویت حس مسؤولیت‌پذیری در آن‌ها برای آنچه که یاد می‌گیرند، می‌شود. - در این نوع آموزش دانشجویان خود، جهت و سرعت پیشروی را در یادگیری مطالب انتخاب و تعیین می‌کنند. در این‌جا دیگر مانند کلاس‌های سنتی دانشجویان ضعیف باعث نمی‌شوند دیگران نیز متوقف شوند و یا برعکس در رقابت ناعادلانه با دانشجویان قوی‌تر قرار گیرند. - آموزش الکترونیکی برای موسسات آموزشی نیز خالی از فایده نیست. با این روش هزینه‌های این نوع موسسات تقریبا به نصف کاهش می‌یابد. - در آموزش الکترونیکی که محتویات درسی به‌صورت الکترونیکی تهیه می‌شوند و در اختیار دانشجویان قرار می‌گیرند، به‌روزرسانی مطالب بسیار ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر از مطالب چاپی است که در کلاس‌های سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. - گاهی مواقع به‌علت یک سری مسایل روان‌شناسی انسان‌ها در برخوردهای مستقیم با دیگران از بیان حرف و احساسشان جلوگیری می‌کنند و به‌عبارتی خجالت می‌کشند! ولی در محیط مجازی و آموزش الکترونیکی هیچ رابطه مستقیم و رودررویی وجود ندارد که مانع شرکت عده‌ای در بحث‌ها و نظرخواهی‌ها و سؤال پرسیدن این عده شود. - در روش آموزش الکترونیک دانشجویان این اختیار را دارند که آن دسته از مفاد درسی را انتخاب کنند که به آن علاقه‌مند هستند و در سطح دانش آن‌ها است. آن‌ها همچنین می‌توانند با انتخاب واحدهای درسی مورد علاقه‌شان یک دوره جدید تحصیلی برای خود ایجاد کنند و با شیوه خود پیش روند. - با پیشروی دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی به سمت آموزش الکترونیک دوره‌های تحصیلی متعددی در زمینه‌های مختلف ایجاد شده است که این امر در سیستم سنتی به‌دلیل محدودیت‌های موجود امکان‌پذیر نیست. بدین ترتیب گستره انتخاب برای دانشجویان روز‌به‌روز بیشتر و متنوع‌تر شده و بهتر و راحت‌تر به اهداف خود خواهند رسید. آموزش‌هایی که براساس فناوری‌‌های IT شکل می‌گیرد با وجود تمام مزایایی که دارند، دارای برخی موارد بحث‌انگیز نیز هستند. - مهم‌ترین مسئله‌ای که در روش آموزش الکترونیک به‌وجود آمده گوشه‌گیری و انزوای دانشجویان است. عده‌ای بر این عقیده‌اند که آموزش مجازی سطح تعاملات رودررو و مستقیم دانشجویان با معلمان و دانشجویان با یکدیگر را محدود می‌کند و نوعی انزوا برای آن‌ها ایجاد می‌شود. آن‌ها معتقدند این روش برای دانشجویان کم‌رو بسیار موثر است و برای آن‌هایی که علاقه‌مند هستند در مباحثات رودررو شرکت کنند کارا نیست. - از دیگر مسایل مورد بحث در زمینه آموزش الکترونیک امکاناتی است که در این روش به آن‌ها احتیاج است. کامپیوتر، اینترنت و تجهیزات مربوطه از آن جمله است. حال این سؤال پیش می‌آید که بر سر آموزش دانشجویانی که تمایل دارند تحصیلات عالیه داشته باشند ولی دارای محدودیت‌‌های جغرافیایی و امکانات آموزش الکترونیکی هستند چه پیش می‌آید؟ مزایایی که در مورد آموزش الکترونیک ذکر شد باعث افزایش علاقه‌مندی به تحصیل با این روش شده است. دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی نیز در این راستا اقدام به برگزاری دوره‌های متعددی کرده‌اند که نیازمند به منابع اطلاعاتی جامع و کامل بر روی وب است تا دانشجویان بتوانند از آن‌ها استفاده کنند. اما با گسترش این منابع باید تصمیمی جهت مدیریت این منابع اطلاعاتی نیز اتخاذ شود که دانشجویان بتوانند به نحو بهینه از آن‌ها استفاده کنند. امروزه بسیاری از سازمان‌ها و ارگان‌ها به اهمیت مدیریت دانش و فناوری‌های آموزشی پی برده‌اند. این باعث شده که برای شناخت، پی‌ریزی، سازمان دادن و نگهداری و حمایت از دانش توسط مهندسی دوباره فرآیندهای حرفه‌ای و آموزشی و افزایش همه‌گیر فناوری‌های آنلاین تلاش شود. در این راستا یک جنبش بین‌المللی قصد دارد استانداردهایی را توسعه دهد که همه کاربران را قادر خواهد ساخت در همه جای جهان بتوانند از همه منابع کامپیوتری در پایگاه‌های قطعات آموزشی به‌طور مشترک استفاده کنند. این دو حرکت به یک گرایش متمرکز می‌شود و آن ساختار نسل بعدی وب کنونی "وب معنایی (semantic web) " است و این از هسته برنامه تحقیقاتی LORNET متمایل می‌شود. LORNET یکی از پروژه‌های جذابی است که در راستای همکاری دانشگاه‌ها و توسعه محتوای آموزشی در فضای الکترونیکی توسط دولت کانادا آغاز شده است. شبکه تحقیقاتی lornet متشکل از حدود 100 محقق، متخصص و دانشجویان فارغ‌التحصیل از شش دانشگاه است. دانشگاه از راه دور کِبِک میزبان این شبکه تحقیقاتی است و گیلبرت پَکوک مدیر علمی این شبکه است. مقدار سرمایه‌ای که NSERC (انجمن تحقیقاتی علوم طبیعی و مهندسی کانادا) به این شبکه در توسعه ابزارهای لازم جهت دوره‌ها و برنامه‌های آموزشی دوجانبه تخصیص داده است در حدود 5/7 میلیون دلار در طول پنج سال است. NSERC انجمنی است در کشور کانادا که در راستای منافع این کشور بر روی ابداعات و نوآوری‌ها در زمینه علوم طبیعی و مهندسی سرمایه‌گذاری می‌کند. این پروژه همچنین از کمک‌های مالی بخش خصوصی و سایر مراکز دولتی برخوردار خواهد بود. دانشگاه‌هایی که در پروژه تحقیقاتی LORNET همکاری می‌کنند عبارتند از: دانشگاه پلی‌تکنیک مونترال، دانشگاه اتاوا، دانشگاه ساسکاچ‌وَن، دانشگاه واترلو، دانشگاه سیمون فریزر و دانشگاه از راه دور کِبِک. LORNET در صدد است که بر روی شبکه‌ای از قطعات و تکه‌های آموزشی که در حقیقت یکی از اصلی‌ترین گرایشات تحقیقاتی در زمینه آموزش از راه دور است، تحقیق و پژوهش کند. این قطعات آموزشی که در پایگاه‌های مختلفی ذخیره می‌شوند جهت ایجاد اسناد، ابزارهای آموزشی، سرویس‌های کارآمد تحت وب و همچنین جهت آموزش و مدیریت دانش به‌کار می‌روند. این پروژه در حقیقت هم‌سو با نسل بعدی وب معنایی (Semantic Web) خواهد بود. پروژه LORNET همچنین به سازمان‌هایی که با چالش‌های بزرگی در جامعه دانش‌محور و اقتصاد نوین مواجه هستند، کمک خواهد کرد. اهداف تحقیقاتی پروژه عبارتند از: 1- طراحی و پیاده‌سازی معماری یک نظام هماهنگی داخلی و پروتکل‌های متادیتا 2- توسعه متدهای طراحی و ویرایشگرهایی جهت گردآوری قطعات آموزشی و عملیات‌های مرتبط 3- نمایش قطعات در سطوح مختلف انتزاعی به‌طوری که محتوا قابل بازنگری و تطبیق‌پذیر باشد. 4- تطبیق و گسترش استخراج دانش و روش‌های کاوش منابع و ابزارها جهت بهره‌برداری کامل از محتوای پایگاهی از قطعات آموزشی 5- تعریف متادیتا و پروتکل‌های طراحی و همچنین ابزارهای انتقال مالتی‌مدیای پیشرفته با کیفیت سرویس‌دهی بالا 6- گسترش TELOS، سیستم‌عاملی پیشرفته، جامع و انعطاف‌پذیر برای پشتیبانی آموزش و مدیریت دانش

انشگاه مجازی: آموزش برای همه در همه جا

پیشرفت روزافزون تکنولوژی وخصوصا تکنولوژی اطلاعات باعث تغییرات بسیاری در زمینه آموزش الکترونیکی شده است عواملی چون کاهش هزینه آموزش، سهولت حضور در کلاس‌های مجازی، تنوع دروس، زمان انتخاب آن، کاهش هزینه رفت‌وآمد و انعطاف‌پذیری زیاد آموزش الکترونیکی در گسترش این پدیده بی‌تأثیر نبوده است. آموزش الکترونیکی در ایران صنعتی نوپا در تکنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما مراکز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاه‌ها در تلاش‌اند تا هرچه سریع‌تر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی کشور در زمینه آموزش الکترونیکی ارائه کنند. علاوه بر مزیتهایی که آموزش الکترونیکی ماهیتا از آن برخوردار است، یکی از مهم‌ترین دلایل ضرورت سازماندهی مراکز و مؤسسات آموزش الکترونیکی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در کشور است که با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یک موضوع خاص اجتماعی تبدیل شده است. کارآمد ساختن آموزش الکترونیکی می‌تواند بخشی از این مشکلات را مرتفع سازد، لذا با توجه به اهداف تعریف شده برای آموزش وتحصیلات دانشگاهی در ایران، اهمیت پرداختن به ساختار مراکز و مؤسسات آموزش الکترونیکی به ویژه دانشگاههای مجازی در ایران به وضوح روشن می‌شود. شکی نیست که سیستم آموزشی سنتی در عصر حاضر نمی‌توانست نیاز‌های جامعه اطلاعاتی امروز را پاسخ گوید، پس لازم بود این نظام مستهلک در درون پیکربندی خود دچار دگردیسی شود و فر‌آیند انطباق‌پذیری در راستای نیاز‌های جوامع امروز را شاهد باشد. دانشگاه مجازی، رویایی حقیقی اما قبل از پرداختن به دانشگاه‌های مجازی، بد نیست نگاهی اجمالی به آموزش الکترونیک و مزایای آن داشته باشیم. این نوع آموزش که سابقه‌ای نه چندان طولانی را دارد، فرآیندی از آموزش را در بر می‌گیرد که در آن از انواع ابزار و رسانه‌های الکترونیکی چون ویدئو، ماهواره، لوح فشرده، اینترنت، شبکه و ... برای آموزش استفاده می‌شود. ویژه‌ترین مزیت این آموزش جدایی استاد از دانشجوست، همینطور فرا مکان و زمان بودن آموزش از طریق این سیستم از ویژگی‌های بارز دیگر این شیوه آموزشی در قرن 21 است. اما دانشگاه‌های مجازی نیز از دل آموزش از راه دور و یا همان آموزش مجازی سر بر‌آوردند، زمان تولد دانشگاه‌های مجازی را می‌توان مقارن با گسترش شبکه اینترنت در جهان دانست. اولین کشوری که در این عرصه پیش‌قدم شد کشور آمریکا بود. اما هسته اولیه آن برای انگلیسی‌هاست که آن را به عنوان Open University مطرح کردند، ولی آمریکایی‌ها مانند بسیاری از زمینه های علمی دیگر عملی‌تر به این موضوع پرداختند. بودند اولین دوره آموزشی از راه دور دانشگاهی که در سال 1892 تأسیس شد متکی بر پست بود. در اواسط قرن بیستم برنامه های آموزشی متنوعی نیز وجود داشت که به سمع و نظر مخاطبانی که نمی‌توانستند در کلاس‌های متمرکز حضور یابند می‌رسید. با توجه به شهرت رادیو و تلویزیون، آموزش دهندگان به تکنولوژی جدیدی دست یافتند که به سیستم پستی برای ارائه آموزش متکی نبود و به این ترتیب مجوز اولین رادیوی آموزشی دانشگاهی در سال 1921 صادر شد که اولین پایه شکل‌گیری آموزش الکترونیکی محسوب می‌گردد در سال 1960 با تکامل و پیشرفت رسانه‌ها، تکنولوژی آموزش از راه دور نیز دچار تغییر شد و به جای تکیه بر سیستم پستی بر استفاده ترکیبی از ابزار چند رسانه‌ای و مالتی‌مدییا و ساختارهای اداری برای پشتیبانی آموزش از دانشجویان متکی بود، به نحوی که علاوه بر انگلستان و آمریکا در سایر کشور‌های اروپایی و آسیایی مؤسسات آموزش الکترونیکی توسعه یافت. امروزه کلاس‌های مجازی به دلیل وجود تکنولوژی‌های همگانی چون تلویزیون، رادیو و همچنین فناوری‌های جدید همچون لپ‌تاپ نوت‌بوک و شبکه‌های کامپیوتری رو به افزایش است. مسلما اختراع تلویزیون و ویدئو بزرگترین تأثیر را بر آموزش راه دور داشته است، اما PC ها و اینترنت باعث باز آفرینی چهره آموزش شدند و موجبات یادگیری و آموزش دانشجویان را از فواصل دور فراهم کردند. برای شرکت در این نوع دانشگاه‌ها شما به دو پیش‌نیاز اساسی احتیاج دارید، یک دستگاه کامپیوتر و مهم‌تر از همه انگیزه لازم برای حضور و موفقت در این نوع سیستم آموزشی. اما مطلب ارائه شده در این دانشگاه مانند فضای آن مجازی نیست، بلکه مواد درسی مورد تدریس برای شما همان است که در دانشگاه و به شیوه سنتی برای شما تدریس می‌شد، عمل تدریس از طریق اینترنت و شبکه در مقوله‌ای فراتر از زمان و مکان جای می‌گیرد. آنچه‌ مسلم‌ است‌، دانشگاه‌های ‌مجازی‌ محل‌ مناسبی‌ برای‌ ظهور و بروز استعدادها، خلاقیت‌ و نوآوری‌ها خواهند بود همینطور فناوری‌ اطلاعات‌ موجب‌ افزایش‌ کارایی‌ فرایند آموزش‌ می‌گردد. با رویکردی متفاوت در برخورد با مقوله آموزش از راه دور و پیوست آن دانشگاه‌های مجازی در خواهیم یافت که بروز چنین شکلی از آموزش در قرن 21 آن هم با نگاهی به جامعه اطلاعاتی امری اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. ضرورتی انکار‌ناپذیر که از بطن شبکه جهانی و پیکر‌بندی جامعه اطلاعاتی بیرون می‌آید. آموزش از راه دور در کشورمان به جز تجربه کوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پیام نور مبتنی بر استفاده از شیوه ارتباط از راه دور، دارای سابقه طولانی نیست. در پایان دهه 70 آموزش مجازی در دستور کار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژه‌هایی تحت این عنوان آغاز شد. در سال 1380 سایت آموزش مجازی دانشگاه تهران با ارائه 9 درس برای دانشجویان روزانه دانشگاه راه‌اندازی شد و از نیم سال اول تحصیلی همان سال، بهره‌برداری از آن آغاز شد. در همان سال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از تأسیس دانشگاه اینترنتی خبر داد که تحت نظر آن وزارت ولی به صورت مؤسسه غیر انتفاعی نوع اول در سراسر کشور خدمات آموزشی ارائه خواهد داد. به دنبال آن تعدادی از دانشگاه‌ها اعلام کردند که راه اندازی آموزش الکترونیکی را جزو برنامه‌های خود قرار داده‌اند و در حال حاضر تعدادی از آنها دروسی را به صورت تک درس برای دانشجویان حضوری خود ارائه کرده‌اند. این نکته در خور توجه است که باید با پشتیبانی فرهنگی و فرهنگ سازی افراد را قبل از دانشجو شدن با فضای دانشگاه مجازی آشنا کنیم تا بدنبال پذیرش مسوولیت در فرآیند آموزشی باشند. لذا پشتیبانی‌های فرهنگی نیز در آموزش مجازی ضروری است. به دنیایی جدید بیاندیشید اما براستی ضرورت پرداختن به این موضوع چیست؟ شکی نیست که در راه رفتن به سمت جامعه اطلاعاتی به ناچار بسیاری از زوایای پنهان و آشکار صورت‌بندی جوامعه دستخوش تغییرات ساختاری خواهند شد، مقوله آموزش نیز از این تغییر در امان نیست، اما این فقط یک روی سکه است. باید این نکته را نیز به خاطر داشت که جوامع به مروز زمان و به دنبال همین تحولات نیاز روز‌افزونی به آموزش و مهارت و همینطور نیروی متخصص خواهند داشت. اطلاعات ابزار قدرتمندی در دست صاحبان قدرت است که از طریق آن هژمونی خود را به طور خزنده در لایه‌های مختلف فرهنگی- اجتماعی جوامعه می‌گسترانند. نیروی انسانی متخصص و کارآمد و همینطور مجهز به اطلاعات روز، سرمایه اصلی و قابل‌ برنامه‌ریزی هر دولتی محسوب می‌شود. اما این قضیه لایه‌های فرعی دیگری هم دارد، همانطور که اشاره شد با گسترش جوامع نیاز مردم به آموزش افزون می‌شود، نسلی تازه پا به عرصه می‌گذارد که نیاز به تربیت، تخصص و آموزش دارد، اما از طرفی توانایی‌های دولت‌ها برای تحت پوشش قرار دادن کل این پتانسیل کافی نخواهد بود. اینجاست که مشکل اصلی رخ می‌نماید، نیاز به جا، فضا و مکان، امکانات آموزشی و تسهیلات رفاهی برای پاسخگویی به این نیاز. همزمان با افزایش تقاضا برای تحصیل در دانشگاه بودجه اختصاصی برای این مسئله افزایش چشمگیری نداشته است. پس باید با تخصیص امکانات و اولویت‌ها و همینطور پیش‌بینی ساز‌و‌کار‌های جدید به سمتی برویم که بتوانیم مفهوم سنتی کلاس‌های درس را تغییر دهیم. دسترسی و تسلط بر تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهره‌گیری از آن در امر استراتژیک و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یکی از مؤلفه‌های مهم قدرت در عصر حاضر محسوب می‌شود که نباید از آن چشم پوشید. از سوی دیگر، گسترش بی‌وقفه و کم هزینه سیستم آموزشی الکترونیکی در سراسر دنیا ، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات می‌کند. به هر فناوری اطلاعات و ساختار شبکه‌ای وارد زندگی انسان‌ها شده و در لایه‌های مختلف زندگی آنها حضور دارد، امروز نیز ساختار آموزش و فرهنگ طوری تغییر پیدا کرده است که تمامی مردم از سراسر دنیا با هر سن و سال، تفکر، قشر‌بندی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می توانند تحت آموزش قرار بگیرند. این نیز نیازمند مشارکت و سرمایه گذاری بخش خصوصی و دولتی است و همینطور باید در این زمینه فرهنگ‌سازی مناسب و درخور توجهی انجام شود.   چهارشنبه 2 اسفند ماه سال 1385 بزرگترین دانشگاه های آنلاین جهان منظور از E-Learning یا آموزش الکترونیکی به‌طور کلی بهره‌گیری از سیستم‌های الکترونیکی مثل کامپیوتر، اینترنت، دیسک‌های چندرسانه‌ای، نشریه‌های الکترونیکی و خبرنامه‌های مجازی نظایر این‌هاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه‌جویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسان‌تر صورت می‌گیرد. اگر دنبال محلی مناسب برای ادامه‌ تحصیل می‌گردید، کارشناسان می‌گویند بهترین محل تحصیل دانشگاهی است که شما را به هدفتان می‌رساند ... حتی اگر از آن‌ها دور باشید. سال‌هاست که تحصیل در دانشگاه‌های آنلاین در بین بسیاری از مردم رواج یافته است. تنها در ایالت متحده آمریکا بالغ بر یک ملیون نفر درحال گرفتن مدارک معتبر تحصیلی خود از این سیستم‌های آموزشی در رشته‌هایی چون آموزش و پرورش، پرستاری، فناوری اطلاعات، بازرگانی، حسابداری، مهندسی نرم‌افزار، حقوق جزایی، مدیریت مراکز بهداشتی و درمانی و سایر رشته‌های موجود هستند. پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۰۷ از هر ۱۰ دانشجو یک نفر به‌طور تمام‌وقت در سیستم‌های آموزشی آنلاین ثبت‌نام کند. دکتر مایکل کری(Michael Karry) دانشیار فناوری تعلیم و تربیت دانشگاه جورج واشنگتن در این‌باره می‌گوید: "مردم وقتی به سیستم‌های آنلاین آموزشی نگاه می‌کنند، تصور می‌کنند که این سیستم‌ها به سیستم سنتی لطمه وارد می‌کند. ولی من فکر می‌کنم در کل، سیستم آموزش و پرورش درحال رشد و تکامل است. بسیاری از افرادی که به واسطه داشتن کار تمام‌وقت و یا والدینی که مجبور به نگهداری از اطفال خود هستند و امکان شرکت در کلاس‌های سنتی و متداول را ندارند، می‌توانند به‌راحتی از طریق اینترنت به تحصیل خود ادامه دهند." ● تاریخچه آموزش مجازی آموزش از راه دور برای اولین بار در قرن ۱۹ به‌عنوان تحصیلات مکاتبه‌ای(Correspondence Study) شناخته شد. پس از چندی تحصیلات مکاتبه‌ای با استفاده از سیستم پستی فراگیر شد و مدارس و دیگر موسسه‌های دارای صلاحیت به ارایه آموزش از راه دور با استفاده از پست پرداختند و ارتباط نوشتاری معلمان و دانش‌آموزان را برقرار کردند. ایالات متحده تنها کشور ارایه‌دهنده تحصیلات مکاتبه‌ای نبود، بلکه کشورهای اروپایی نیز از اوایل دهه ۱۸۴۰ دوره‌هایی برای آموزش خلاصه‌نویسی و زبان ارایه کردند. در سال ۱۸۳۷ به‌خاطر هزینه‌های پستی, یک آوانگار انگلیسی به نام ایزاک پیتمن(Isaac Pitman) از تندنویسی(Shorthand) برای تدریس دوره‌های مکاتبه‌ای در بریتانیا استفاده کرد. وی روش خود را که مبتنی بر اصول آوایی به‌جای اصول املایی بود، در سال ۱۸۳۷ در کتابی به نام "الگوی صحیح تندنویسی" توضیح داد. روش خلاصه‌نویسی پیتمن در سال ۱۸۵۲ توسط برادرش بن پیتمن(Benn Pitman) در آمریکا معرفی شد. بن یک موسسه صدانگاری در ایالت اوهایو آمریکا برای تدریس خلاصه‌نویسی و نیز انتشار آثار مرتبط با آن بنیاد نهاد. روش خلاصه‌نویسی پیتمن با ۱۵ زبان تطبیق داده شده و امروزه یکی از پرکاربردترین روش‌های خلاصه‌نویسی در جهان است. در سال ۱۸۴۴ ساموئل مورس(Samuel Morse) تلگراف الکتریکی را اختراع کرد. نخستین خط تلگراف بین شهرهای بالتیمور و واشنگتن در آمریکا کشیده شد و اولین پیامی که مورس ارسال کرد، چنین بود: "خدا چه ساخته است؟" مورس به‌دلیل ادعاهای حقوقی مخترعان رقیب و همکارانش نتوانست تا سال ۱۸۵۴ اختراع خود را ثبت کند. ● تعریف آموزش مجازی منظور از E-Learning یا آموزش الکترونیکی به‌طور کلی بهره‌گیری از سیستم‌های الکترونیکی مثل کامپیوتر، اینترنت، دیسک‌های چندرسانه‌ای، نشریه‌های الکترونیکی و خبرنامه‌های مجازی نظایر این‌هاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه‌جویی در وقت و هزینه و در ضمن یادگیری بهتر و آسان‌تر صورت می‌گیرد. البته سیستم‌‌هایی که تحت E-learning قرار می‌گیرند و امکان یادگیری از راه دور را فراهم می‌کنند بسیار متنوع هستند، ولی در وهله اول آنچه که مهم است آگاهی علاقه‌مندان از نوع این سیستم‌ها و انتخاب صحیح و نحوه استفاده درست از آن‌هاست. این سیستم‌ها گاهی می‌توانند جایگزین کلاس‌های حضوری هم باشند. در عین حال برای افراد سخت‌کوش و علاقه‌مند می‌تواند مکمل کتاب و کلاس باشد. در یک جمله می‌توان گفت E-Learning آوردن یادگیری برای مردم است به‌جای آوردن مردم برای یادگیری. در یادگیری الکترونیکی غیر از اینترنت، دیسک‌های آموزشی، ویدئوهای آموزشی و همچنین ماهواره استفاده می‌شود .آمار نشان داده است که در سال ۱۹۹۹ بالاترین روش آموزش الکترونیکی با ۵۳ درصد مربوط به دیسک‌های آموزشی می‌شده است، ولی برای سال ۲۰۰۶ پیش‌بینی می‌شود که E-Learning مقام اول آموزش را با ۶۳ کسب کند. روبرت مرداک(Rupert Murdoch ) که روی آخرین فناوری‌های آموزش مجازی کار می‌کند می‌گوید: " I think education is going to be a very big part of the Internet"یعتی آموزش بخش عظیمی از اینترنت را به‌خود اختصاص خواهد داد. این شخص هم‌اکنون درحال سرمایه‌گذاری در جهت درست ‌کردن بزرگ‌ترین دانشگاه مجازی دنیاست. E-Learning باعث رشد اقتصادی شرکت‌ها و مراکز تجاری در دنیا شده است. مرکز IDC اعلام کرده، رشد اقتصاد در زمینه E-Learning در سال ۲۰۰۰ از ۳/۴ میلیارد دلار به ۲۳/۱ بیلیون دلار در سال ۲۰۰۴ رسید که این رقم یک رشد ۶۸ درصدی را در هر سال نشان می‌دهد. آموزش الکترونیکی روش‌های آموزشی کنونی را تکمیل می‌کند و در بعضی از موارد جایگزین آن می‌شود. یکی از رویکردهای اصلی آموزش الکترونیکی، آموزش ترکیبی به معنی به‌کارگیری بیش از یک رسانه در امر آموزش است که از این موارد می‌توان به ترکیب آموزش توسط معلم و ابزارهای بر پایه وب اشاره کرد که البته با این روش، آموزش الکترونیکی جایگزین آموزش کنونی نمی‌شود، بلکه آن را تکمیل می‌کند. هرچند که در موارد بسیاری آموزش الکترونیکی به‌تنهایی می‌تواند پاسخ‌گوی نیازهای آموزشی باشد. در قرن جدید تنها چیزی که شما را می‌تواند از بقیه رقبا جلوتر بیندازد، یادگیری سریع‌تر است. هم‌زمان و همراه با تحولات و تغییرات وسیعی که در جهان به‌وجود آمده است، رویکردها و دیدگاه‌های اندیشمندان نسبت به آموزش و یادگیری نیز تحولاتی داشته است. در گذشته جهت آموزش Training را به‌کار می‌بردند که به‌معنای آموزش‌ دادن همراه است و اکنون واژه Learning به‌کار برده می‌شود که به معنی آموزش گرفتن است. در آموزش سنتی چون مبنای کار در آموزش ‌دادن همراه بوده است، در نتیجه آموزش به‌صورت اجبار، تنبیه و با زور همراه بوده و در نتیجه افت تحصیلی چه در کلاس درس و چه در خارج از کلاس را به همراه داشته است، اما در Learning چون خود فرد خواسته است که یاد بگیرد، همراه با بازدهی بالایی است. در سال ۱۹۹۵ شرکت IBM در ژاپن بخش آموزش منابع انسانی خود را از نام Training به نام Education تبدیل کرد. ● ارتباطات مجازی تحقیقات توسط صاحب‌نظران نشان داده است که ۷۵ درصد از کلاس‌های آنلاین به‌طور غیرهم‌زمان انجام می‌شود. این به این معناست که دانشجویان می‌توانند به‌راحتی با استادان خود ارتباط برقرار کرده و در کلاس درس شرکت کنند، بدون اینکه این کار را هم‌زمان با استادان و یا سایر دانشجویان انجام دهند. این خاصیت به‌ویژه برای دانشجویانی که در نقاط دیگری از جهان دارای ساعات متفاوتی با مرکز آموزشی هستند بسیار ارزشمند است. البته سیستم‌های آموزشی آنلاین نیز در شرایط خاصی ایجاب می‌کنند که استادان و دانشجویان هم‌زمان وارد سیستم اینترنت شوند. این حالت بیشتر در مواقعی که کلاس حالت تکنیکی داشته، مثلا واحدهای آزمایشگاهی و یا در صورتی که تجربه کردن فرآیندها و گرفتن بازتاب و نتیجه فوری ضرورت دارند، انجام می‌شود. برخلاف اینکه در آمریکا استفاده از اینترنت با سرعت‌ بالا درحال افزایش است، هنوز تعداد زیادی از دانشجویان سیستم‌های آموزشی آنلاین از روش‌های مطمئن اینترنت با خط تلفن استفاده می‌کنند. به عقیده برخی کارشناسان، تنها تقاضا برای آموزش از طریق اینترنت نیست که درحال گسترش است، بلکه این رشد با همان روند در سایر زمینه‌ها مانند بازی‌های اینترنتی نیز درحال افزایش است. وقتی کاربران می‌توانند از طریق اینترنت با سایر افراد گفت‌وگو کنند، بنابراین حتما می‌توانید به‌صورت آنلاین آموزش هم ببینید. ● هزینه کلاس‌ها یک نکته مهم که باید آن را برای کلیه سیستم‌های آموزشی آنلاین و غیرآنلاین مورد توجه قرار داد، هزینه است. گرفتن مدرک در کل هزینه‌بر است. سیستم‌های آموزشی آنلاین در نگاه اول ارزان‌تر از سیستم‌های سنتی به نظر می‌رسند. در یک نگاه گذرا و سطحی ممکن است که کاربران تصور کنند سیستم‌های آموزش و پرورش آنلاین ارزان‌تر هستند، چراکه این مراکز آموزشی قیمت‌های کمتری را ارایه می‌دهند و دانشجویان در کلاس‌های کمتری شرکت می‌کنند. اما چنانچه به‌طور کلی به این مسئله نگاه کنید، درمی‌یابید که هر دو سیستم در واقع دارای هزینه یکسانی هستند. در صورتی که هزینه‌های مربوط به شهریه ثبت‌نام و تهیه وسایل و مواد لازم برای کلاس‌های آنلاین در نظر گرفته شود، درمی‌یابیم که این دو سیستم تقریبا یکسان هستند. بخشی از این واقعیت به‌واسطه این است که بعضی از مراکز آموزشی درحالی که کلاس‌های رایج معمولی را ارایه می‌دهند، کلاس‌ها و واحدهای آنلاین را نیز ارایه می‌دهند. سیستم‌های آموزشی آنلاین به‌ویژه برای دانشجویان بین‌المللی بسیار مقرون به‌صرفه هستند، زیرا آن‌ها می‌توانند در هزینه‌هایی چون هزینه مسافرت و تهیه مسکن و هزاران هزینه‌های کوچک دیگری که به‌دنبال نقل ‌مکان به یک منطقه جدید پدیدار می‌شود، صرفه‌جویی کنند. علاوه بر صرفه‌جویی‌های مالی، شما می‌توانید با شرکت در کلاس‌های آنلاین در وقت خود نیز صرفه‌جویی کنید. ● ارزیابی مجازی به‌منظور ارزیابی مراکز آموزشی آنلاین، دانشجویان به‌طور معمول به چهار نکته اصلی توجه می‌کنند: "اعتبار، عوامل تکنولوژیکی، نام دانشگاه و مرکز آموزشی و البته هزینه." اعتبار و امتیاز یک مرکز آموزشی از اهمیت بسیاری برخوردار است. طبیعی است که هر چقدر یک مرکز آموزشی از اعتبار بیشتری برخوردار باشد، دارای سیستم آموزشی بالاتری نیز خواهد. عوامل تکنولوژیکی از دیگر عوامل مهمی هستند که به آن‌ها توجه می‌شود. دانشجویان بیشتر خواهان سیستم‌هایی هستند که بتوانند در آن با استادان و سایر دانشجویان ارتباط برقرار کنند، نه سیستم‌های خشکی که فقط دارای مطالب درسی بوده تا دانشجو بتواند آن‌ها را چاپ کند و به‌خاطر بسپارد و یا جلسات بحث یک‌طرفه‌ای که دانشجو می‌تواند سؤالات خود را در آن مطرح کند. در این‌جاست که مسئله آنلاین بودن غیرهم‌زمان و همچنین نوع سیستم ارتباطی اینترنتی که یک مرکز آموزشی طلب می‌کند مطرح می‌شود. اعتبار نام دانشگاه بسته به انواع رشته‌هایی که هر مرکز به‌طور آنلاین ارایه می‌دهد و همچنین جامعیت مدارک آن‌ها تعیین می‌شود. در نهایت یکی از عوامل اصلی جهت ارزیابی دانشگاه‌های آنلاین هزینه آن‌هاست. عوامل فرعی دیگری نیز در این ارتباط مورد توجه قرار می‌گیرند. برای مثال تعداد دانشجویان هر کلاس چند نفر است که در پاسخ این سؤال باید بگوییم تعداد مناسب برای کلاس‌های آنلاین معمولا ۱۵ نفر است. برای دانشجویان بسیار مهم است که بدانند استادان آن‌ها با چه ضوابط و کیفیتی برای تدریس انتخاب می‌شوند. ●● بهترین دانشگاه‌های آنلاین ● دانشگاه فینیکس ▪ http://www.phoenix.edu رشته‌های آنلاین ارایه شده: این مرکز آموزشی ۲۳ رشته مختلف در سطوح لیسانس و فوق‌لیسانس در زمینه‌های پرستاری، حقوق جزایی، بازاریابی و آموزش و پرورش ارایه می‌دهد. علاوه بر این، این دانشگاه دوره‌های کوتاه‌مدتی را به‌همراه گواهی مربوطه ارایه می‌کند. پرطرفدارترین رشته‌های این مرکز عبارتند از فناوری بازرگانی، آموزش و پرورش و بهداشت و درمان. ● والدن ▪ http://www.walden.edu رشته های آنلاین ارایه شده: دانشگاه والدن دارای ۲۴ رشته مختلف آنلاین است. رشته بازرگانی و امور اداری تنها رشته لیسانس این دانشگاه است. بقیه رشته‌ها مانند بهداشت عمومی، بازاریابی، روانشناسی، علوم انسانی و سایر رشته‌ها در سطح فوق‌لیسانس ارایه می‌شوند. ● رجیس(Regis) ▪ http://www.regis.org رشته‌های آنلاین ارایه شده: بازرگانی و امور اداری، فناوری اطلاعات، علوم کامپیوتر، مدیریت، امور اداری عمومی، مهندسی نرم‌افزار و رشته‌های مختلف دبیری. ● Ellis College of NYIT ▪ http://ellis.nyit.edu رشته‌های آنلاین ارایه شده: حسابداری، علوم رفتارشناسی، بازرگانی و امور اداری، الکترونیک و ایمنی اطلاعات، ادبیات زبان انگلیسی، بازرگانی و امور اداری. ● American Intercontinental University ▪ http://www.aiu.edu رشته‌های آنلاین ارایه شده: بازرگانی و امور اداری، مدیریت مراکز درمانی، توسعه و روانشناسی سازمانی، بازاریابی، فناوری اطلاعات، ارتباطات دیداری، حقوق جزایی و تعلیم و تربیت. ● DeVry University ▪ http://www.devry.edu رشته‌های آنلاین ارایه شده: بازرگانی و مدیریت اداری، سیستم‌های اطلاعات کامپیوتری، فناوری اطلاعات بهداشتی، فناوری اطلاعات، مدیریت ارتباطات و شبکه، سیستم اداری شبکه، مدیریت فنی. ● eCornell University ▪ http://www.ecornell.com رشته‌های آنلاین ارایه شده: این دانشگاه در پنج زمینه مدارک خود را متمرکز کرده است: هتلداری و مدیریت سرویس‌های غذایی، مدیریت مالی، مدیریت استراتژیک و رهبری، مدیریت اضطراری و مدیریت منابع انسانی. ● University of Maryland- University College ▪ http://www.umuc.edu رشته‌های آنلاین ارایه شده: ۲۳ رشته لیسانس، ۴۳ لیسانس با دانشنامه، ۱۸ رشته فوق لیسانس، ۳۸ رشته فوق‌لیسانس با دانشنامه و دکترا در رشته مدیریت. تعدادی از واحدها به‌صورت آنلاین ارایه نمی‌شوند. ● Strayer University ▪ http://www.strayer.edu رشته‌های آنلاین ارایه شده: حسابداری، بازرگانی، آموزش و پرورش، مطالعات عمومی، امور اداری خدمات درمانی، فناوری اطلاعات و امور اداری عمومی.